Δρ. Δέσποινα Πρίνια

«Σε καταστάσεις ακραίας κρίσης, ενεργοποιούνται τα πιο κρυφά και συντηρητικά αντανακλαστικά των κοινωνιών», έλεγαν τα βιβλία Διαχείρισης Κρίσεων. Και έμελλε να το επιβεβαιώσω βιωματικά στη διάρκεια της φοιτητικής ζωής μου, το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου, βγαίνοντας από το μετρό και αντικρύζοντας το αναπάντεχο.

Βαδίζοντας προς το σπίτι μου, με τη Νέα Υόρκη σε κατάσταση απόγνωσης και νευρικής κρίσης και τον ουρανό να «βρέχει» στάχτη και χώμα από τους δίδυμους πύργους, η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα που μου καταλόγιζαν οι γύρω μου και που μου είχαν ως τώρα χαρίσει μια υποτροφία στη Διαχείριση Διεθνών & Πολυ-πολιτισμικών Κρίσεων, είχαν σε δευτερόλεπτα εξανεμιστεί. Στο προσωπικό μου ασφαλές σύμπαν «πολιτικής ορθότητας» είχε ξαφνικά παρεισφρύσει ο «νόμιμος» φόβος ενός αόρατου πολέμου.

Το επόμενο διάστημα, παρακολουθώντας την Αμερική να επιλέγει με σαφήνεια την ασφάλεια από τις προσωπικές ελευθερίες, σε μια σαφή ήττα της πολιτιστικής διπλωματίας, το Ευρωπαϊκό «πολιτικά ορθό» DNA μου αντιδρούσε, για να το νομιμοποιήσει και να το «ξορκίσει» αμέσως μετά, με τη μνήμη και το συνειδησιακό αποτύπωμα της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο φόβος κέρδιζε πάντα και αυτό ήταν η προσωπική μου ανομολόγητη απώλεια. Ο πολύπειρος διπλωμάτης και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επέλεξα για «θεραπευτή», δε με βοήθησε ιδιαίτερα. «Όταν σου επιτεθεί ένα σπάνιο είδος επικίνδυνης αρκούδας στο δάσος, δεν μπορείς να σκεφτείς οικολογικά. Απλά θα τη σκοτώσεις πρώτος», είπε με τη σοφία του διαπραγματευτή σε δυο επώδυνους πολέμους ,και άφησα απλά τον ενοχικό φόβο να σβήσει, μόλις επέστρεψα στη δεδομένη «ασφάλεια» της Ευρώπης. Στην πραγματικότητα, η 11η Σεπτεμβρίου, όπως και η 22α Μαρτίου, είχαν ανατινάξει το δόγμα της πολυ-πολιτισμικότητας, εκτινάσσοντας στα ύψη το νόμιμο φόβο, και δηλητηριάζοντας την καρδιά της Ευρώπης και της Δύσης για άλλη μια φορά. Στις 22 Μαρτίου, ο φόβος ξανα-ξύπνησε, όπως και σε εκατομμύρια Ευρωπαίους, απειλώντας να τινάξει τις προσωπικές μου αρχές αλλά και τις ιδρυτικές αξίες της Ευρώπης στον αέρα.

Η βόμβα στο Ευρωπαϊκό οικοδόμημα-Οι πολιτικές διαστάσεις της τρομοκρατικής επίθεσης

Κι ενώ τα γραφεία στοιχημάτων «τζογάρουν» ήδη, λίγες ώρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις, ένα πιθανό Brexit, αλλά ακόμα και την εκλογή του εκκεντρικού Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η ξενοφοβική ρητορική μοιάζει προς στιγμήν να κερδίζει έδαφος, αξίζει ίσως να χαρτογραφήσει κανείς μια κρίση τέτοιας κλίμακας και με πολιτικά διακυβεύματα τόσο σύνθετα, όπως η ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή ενότητα, οι προσωπικές ελευθερίες, αλλά και μια νέα πραγματικότητα και τάξη πραγμάτων πολύ διαφορετικών από αυτά που ως τώρα γνωρίζαμε. Ο κόσμος όπως τον ξέραμε αλλάζει απροειδοποίητα και οι αιφνίδιες δραματικές «αλλαγές» αποτελούσαν ιστορικά αιτία κρίσης από μόνες τους.

Ο επιχειρησιακός τρόπος αλλά και ο χώρος της επίθεσης υποδεικνύουν άλλωστε ένα χτύπημα στον τρόπο ζωής αλλά και το «Δυτικό» αξιακό σύστημα, πλήτοντας το αίσθημα ασφάλειας, αλλά και τις αρχές ελεύθερης διακίνησης και οικονομικών ελευθεριών ολόκληρου του Δυτικού κόσμου. Την ίδια δηλαδή την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τις αρχές της Ενωμένης Ευρώπης. Μιας Ευρώπης που δεν βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της, με τους ευρω-σκεπτικιστές και τα εθνικιστικά κινήματα σε άνοδο και τη Βρετανία και την Αυστρία σε τροχιά αυτόνομης εθνικής πολιτικής.

Επιχειρώντας αυτό το «ψυχογράφημα» της επίθεσης, ας λάβουμε καταρχήν υπόψη ότι μια εστία μεγάλης κρίσης όπως ο πόλεμος στη Συρία, δημιουργεί μια συνθετότερη αλυσίδα μικρότερων κρίσεων, που εξελίσσονται παράλληλα και ενίοτε υπογείως, καταλήγοντας στο τέλος της μέρας στο γνωστό domino effect, όπου κανείς πρέπει να επιλέξει ποια είναι η καρδιά του συστήματος και να την χειριστεί ως προτεραιότητα άμεσης επικινδυνότητας, προκειμένου να μην κλιμακωθεί, δυναμιτίζοντας τις περιφερειακές κρίσεις και κάνοντας όλο το οικοδόμημα να καταρρεύσει παράλληλα.Μια ανθρωπιστική κρίση σαν το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα και τις μετακινήσεις πληθυσμών αντίστοιχα, που αποτελεί παράπλευρο αποτέλεσμα μιας σύρραξης, είναι πιθανόν να δυναμιτίσει αντίστοιχα-με μη έγκαιρους χειρισμούς- μια παράλληλη κρίση ασφάλειας, μια οικονομική κρίση, μια συγκρουσιακή πολυ-πολιτισμική κρίση, μια εθνικιστική κρίση, καταλήγοντας ακόμα και σε μια διεθνή πολιτική κρίση, μετά από αναποτελεσματικούς χειρισμούς σε οποιαδήποτε παράμετρό της. Αντίστοιχα, μια τρομοκρατική ενέργεια, μπορεί να προκαλέσει όλα τα παραπάνω.

Διαβάστε όλο το άρθρο στο Modern Diplomacy. http://presscode.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1826%3A22&Itemid=783